Βλέποντας τον κόσμο μας επίπεδο...

Η ενασχόληση με το σχέδιο ή τη ζωγραφική, μας επιτρέπει να αναπτύσσουμε την αίσθηση της σύνθεσης, του χρώματος και της αυθεντικότητας.

Τι γίνεται, όμως, όσο αναφορά την αίσθηση του βάθους ? Ίσως δεν είναι και τόσο σημαντική, υποστηρίζει, τώρα, ομάδα νευροεπιστημόνων. Αντιθέτως, η έλλειψη στερεοσκοπικής όρασης, κατάσταση στην οποία τα μάτια δεν είναι απολύτως ευθυγραμμισμένα, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να μην μπορεί να συνθέσει τα οπτικά ερεθίσματα που δέχεται από κάθε οφθαλμό ξεχωριστά σε μία εικόνα, ίσως να αποτελεί ένα συγκριτικό πλεονέκτημα.

Παρατηρώντας τον κόσμο με ένα μάτι, αυτομάτως τον βλέπουμε επίπεδο, εξηγεί η Margaret S. Livingstone, της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Harvard.

Το γεγονός αυτό φαίνεται ότι προσδίδει σε άτομα με έλλειψη στερεοσκοπικής όρασης ένα φυσικό πλεονέκτημα όσο αναφορά την αποτύπωση του τρισδιάστατου κόσμου, που μας περιβάλλει, με τη μορφή ενός επίπεδου (δισδιάστατου) καμβά. Τα εν λόγω άτομα έχουν μάθει να χρησιμοποιούν τεχνάσματα, όπως την κίνηση, το σχετικό μέγεθος, τη σκίαση ή την αλληλεπικάλυψη των αντικειμένων, προκειμένου να αναπαριστούν τις τρεις διαστάσεις στο χώρο.  

Οι οφθαλμοί των γνωστών καλλιτεχνών πάσχουν συχνότερα από την παραπάνω διαταραχή, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, αναφέρει η Dr. Livingstone.

Η Dr. Livingstone και οι συνεργάτες της, πρώτοι υπέθεσαν τη σχέση μεταξύ του καλλιτεχνικών δεξιοτήτων και της έλλειψης στερέοψης, εξετάζοντας μια σειρά αυτοπροσωπογραφιών του Rembrandt. Ανακάλυψαν ότι σχεδόν σε όλα τα έργα που εξέτασαν, ο δεξιός οφθαλμός του καλλιτέχνη απέκλινε σημαντικά. (Το εύρημα δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό The New England Journal of Medicine το 2004.) Αναρωτήθηκαν, μάλιστα, κατά πόσο ευρέως διαδεδομένο, θα μπορούσε να είναι αυτό το φαινόμενο.

Ένα 10 % των ανθρώπων πάσχει από κάποιου βαθμού έλλειψη στερεοσκοπικής όρασης, από την παιδική ακόμα ηλικία, λόγω διαφόρων οπτικών διαταραχών, οι οποίες δεν επιτρέπουν στους οφθαλμούς να ευθυγραμμίζονται κατά την προσήλωση σε ένα στόχο. Οι άνθρωποι με στερεοαγνωσία μαθαίνουν να προσανατολίζονται στο χώρο, χρησιμοποιώντας δισδιάστατα "τρικ" και σχεδόν ποτέ δεν αντιλαμβάνονται τί χάνουν.

Οι οφθαλμοί των περισσότερων καλλιτεχνών είναι, φυσικά, σωστά ευθυγραμμισμένοι, και η στερεοαγνωσία δεν αποτελεί προϋπόθεση για την καλλιτεχνική επιτυχία. Άλλωστε, πολλοί άνθρωποι, χωρίς στερεοσκοπική όραση, δεν έχουν ιδιαίτερο καλλιτεχνικό ταλέντο.

“Δε θα μπορούσαμε ποτέ να γίνουμε σπουδαίοι ζωγράφοι απλά κλείνοντας το ένα μας μάτι,” μας λέει ο Dr. Conway. "Αλλά διαθέτοντας φυσιολογική στερεοσκοπική όραση", συνεχίζει, "θα μπορούσαμε να εκτιμήσουμε τα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν οι καλλιτέχνες στα έργα τους, απλά μένοντας ακίνητοι μπροστά σε έναν πίνακα ζωγραφικής, κλείνοντας το ένα μας μάτι".

“Η στερεοσκοπική όραση, που μας λέει ότι ο καμβάς είναι επίπεδος, στην περίπτωση αυτή, θα απουσιάσει,” συμπληρώνει. “Η εικόνα που θα ξεπροβάλει τότε, ίσως αποτελέσει μια μεγάλη έκπληξη.”

Ισως, για μερικούς από εμάς, να φαντάζει πλεονέκτημα, το να μπορούμε να βλέπουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει επίπεδο...κι ας πρόκειται για τον ίδιο κόσμο, για τον οποίο κάποιος κάποτε σθεναρά υποστήριζε : "Κι όμως γυρίζει..."

Πηγή : The New York Times  

Read more...

Χρειαζόταν ο Δαβίδ γυαλιά για να αντιμετωπίσει το Γολιάθ ?

Ο Δαβίδ του Michelangelo, για αιώνες η επιτομή της ανδρικής ομορφιάς, έχει, τελικά, ένα μειονέκτημα. Στραβίζει. Πιο συγκεκριμένο, ενώ ο δεξιός οφθαλμός του κοιτάζει ευθεία μπροστά, ο αριστερός του φαίνεται να είναι στραμένος προς τα έξω και αριστερά. Αυτού του τύπου η παρέκκλιση των ματιών ονομάζεται εξωτροπία και στις μέρες μας διορθώνεται με γυαλιά ή εγχείριση στραβισμού.

Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια μιας έρευνας που σκοπό είχε να αναπαραγάγει μια ψηφιακή έκδοση των γλυπτών και των κατασκευών του Michelangelo σαρώνοντάς τα με laser. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι κατευθύνσεις των ματιών του αγάλματος του Δαβίδ παρεκκλίνουν.

Την απόκλιση αυτή των ματιών του, θα μπορούσε κανείς να τη δει καθαρά, κοιτώντας το άγαλμα από μπροστά, κάτι, όμως πρακτικά δύσκολο, καθώς το γλυπτό έχει μεγάλο ύψος, που φτάνει τα 16 πόδια, στηρίζεται πάνω σε βάση, και ο επισκέπτης μπορεί μόνο να παρατηρήσει το πρόσωπο του Μιχαήλ από κάτω και αριστερά. Μάλιστα πιστεύεται ότι ήταν στις προθέσεις του καλλιτέχνη, διότι πίστευε ότι με αυτό τον τρόπο προσέδιδε ωραιότερα χαρακτηριστικά στο προφίλ του Μιχαήλ. Πιστεύεται ότι ο Michelangelo το έκανε σκοπίμως, προκειμένου να αποδώσει τη βέλτιστη εικόνα στο Δαβίδ, όταν παρατηρούνταν από το πλάι. Στη σημερινή κλασική θέση του αγάλματος, μπορούμε να παρατηρήσουμε το δεξιό προφίλ του Δαβίδ, το βλέμμα του οποίου είναι στραμμένο προς τα αριστερά. Το αριστερό προφίλ του αγάλματος είναι αδύνατο να παρατηρηθεί στις μέρες μας, αφού αυτό προϋποθέτει την παρατήρησή του μέσα από τον τοίχο της Galleria dell' Accademia στη Φλωρεντία, όπου και το άγαλμα εκτείθεται. Στην αρχική του θέση, ωστόσο, έξω από το Palazzo Vecchio, αυτό θα ήταν εφικτό.
Παρά την έμφαση στη φυσική τελειότητα, ο καλλιτέχνης, εσκεμμένα, τοποθέτησε λοξά τα μάτια του αγάλματος, ούτως ώστε να δείχνει, χαμηλά από το έδαφος, πως ο Δαβίδ κοιτάζει τον εχθρό του, τον Γολιάθ.

Το τρικ αυτό της προοπτικής, αποτελεί τυπικό δείγμα της ευφυίας του Michelangelo, σύμφωνα με τον επιστήμονα Marc Levoy, του Πανεπιστημίου του Stanford στην California, ο οποίος έκανε την ανακάλυψη. Μάλιστα θεωρεί ότι το πιο έκδηλο προτέρημα του Δαβίδ, η  αρρενωπότητα, στεκόταν ανυπέρβλητο εμπόδιο, προκειμένου να δει κανείς το πρόβλημα του στραβισμού. Άλλωστε, το άγαλμα, αναπαριστά την ανδρεία των κατοίκων της Φλωρεντίας, οι οποίοι, τον καιρό που ο Michelangelo ολοκλήρωνε την φιλοτέχνηση του Δαβίδ (1504), είχαν μόλις καταφέρει να αποτινάξουν το δεσποτικό ζυγό των Μεδίκων.

Το μειονέκτημα του Δαβίδ, ενδεχομένως να μην μπορούμε να το δούμε... Αν ομως πλησιάσουμε αρκετά κοντά του, ίσως τον ακούσουμε να μας ψιθυρίζει : "ζήσε με τα ελαττώματά σου και επέζησε με τα προτερήματά σου"...

Πηγή : mrcophth, guardian

Read more...

Άνδρας ή γυναίκα ? Η σχετικότητα των δύο φύλων μέσα από τα μάτια μας

Η αλήθεια είναι ότι η εικόνα ενός οπλαρχηγού της Ελληνικής Επανάστασης δε μπορεί να αφήσει την παραμικρή αμφιβολία για το φύλο του. Παρόλ' αυτά,  μια πρόσφατη έρευνα του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης έδειξε ότι το κατά πόσο ένα πρόσωπο μοιάζει με άνδρα ή γυναίκα εξαρτάται άμεσα από την οπτική γωνία που το κοιτάζουμε, και κατ' επέκταση, από το τμήμα εκείνο του αμφιβληστροειδή (φωτοευαίσθητος χιτώνας του ματιού) στο οποίο προβάλλεται η εικόνα του προσώπου.

Οχτώ εθελοντές, που συμμετείχαν στη μελέτη, κλήθησαν να αναγνωρίσουν το φύλο σε μια σειρά από εικόνες που έδειχναν πρόσωπα από διαφορετικές οπτικές γωνίες (συνολικά οχτώ), σε σχέση με ένα κεντρικό σημείο.

Ο Arash Afraz του Πανεπιστημίου του ΜΙΤ και οι συνεργάτες του, παρατήρησαν ότι δύο πανομοιότυπα πρόσωπα, έδιναν την εντύπωση ότι ανήκαν σε διαφορετικά φύλα, όταν προβάλλονταν υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες στους εθελοντές. Ωστόσο, οι απαντήσεις τους αποκτούσαν μεγαλύτερη σιγουριά, όσο οι εικόνες γινόντουσαν μεγαλύτερες σε μέγεθος.

Οι ερευνητές υποθέτουν ότι η διαφορετική αντίληψη του φύλου, πιθανότατα, οφείλεται στο μικρό μέγεθος του ερεθίσματος αναλογικά με αυτό του υποδοχέα. Ο μικρός αριθμός των εγκεφαλικών κυττάρων που επεξεργάζονται τις εικόνες αντιδρά με ποικίλο τρόπο. Ωστόσο, η αντίδραση αυτή φαίνεται ότι γίνεται πιο ομοιόμορφη, όταν κοιτάζουμε μια μεγαλύτερη σε μέγεθος εικόνα, η οποία ερεθίζει μεγαλύτερο αριθμό εγκεφαλικών κυττάρων.

Τα μάτια, τελικά, δε ψεύδονται για το φύλο του ανθρώπου που έχουμε απέναντί μας...Μπορούμε, ωστόσο, να πούν την αλήθεια και για την ψυχή του ?

Πηγή : Nature, Volume 468 Issue 7327, Curr. Biol. 20, 2112 - 2116 (2010)

Read more...